Bir milletin ve bir toplumun mükemmel olması aileden, eşlerin el ele verip kurdukları yuvadan başlar. Sonra eğitim gördüğü tüm kurumlar ve eğitmen tezgahında devam eder. Yuva ve bu önemli kurumlar terbiye esasları üzerine kurulmamışsa cemiyetin terbiyeli olması da düşünülemez. Yuvada başarı, umum hayatta başarının ilk aşamasıdır.
"İnsanı yaşat ki devlet yaşasın," der Şeyh Edebali.
Bu mükemmel sözden ilham alarak ben de acizane diyorum ki:
- İnsanı ahlaklı yetiştir ki toplum ahlaklı olsun.
- İnsanı adaletli eğit ki toplumda adalet neşvünema bulsun.
- İnsanı tembelleştirme ki toplum çalışkan olsun.
- İnsanı işin ehli eyle ki işler yolunda olsun.
- İnsana hakkını ver ki insan Hak'ta olsun.
- İnsanın gözünü gönlünü tok et ki hain bakışlı olmasın.
- İnsanı hırlı yetiştir ki hırsız olmasın.
- İnsanı yücelt ki alçak olmasın.
- İnsan, canı aziz bilsin ki katil olmasın.
- İnsan, kendi malını helal bilsin ki haram mala el uzatmasın.
- İnsan aklıyla fikretsin ki "belhum edall" (hayvandan da aşağı) olmasın.
- İnsanı arlı büyüt ki arsız olmasın.
- İnsan iffetli olmalı ki toplum izzetli olsun.
- İnsanda illa edep olmalı ki toplum saygın olsun.
- İnsanı diğergam yetiştir ki bencil olmasın.
Bu ve bunun gibi insanlık için ne kadar yüksek haslet varsa öyle yetişelim ki evrensel insani değerlerin zirvesini tutalım. Toplum huzurlu, memleket yaşanılır olsun.
Biz hakikaten "biz" olursak Batı toplumuna gıpta niye edelim? Onlar evrensel insani değerler üzerine bir toplum inşa etmişler. Biz de insandan başlayarak, insanla devam ederek insanlığın doruğuna çıkabiliriz.
Şöyle ki: İnsanı insan bilelim, insana kıymet verelim, insanımızı ucuzca harcamayalım ve Alvarlı Efe'nin duasıyla bitirelim:
"Allah bizi insan eyleye..."
İnsan-ı Nâfi tamlaması, çevresine yararlı olan, ahlakı ve yaptıklarıyla topluma fayda sağlayan, hayırlı kimseleri tanımlamak için kullanılır