Erzurum’un gururu İbrahim Erkal, kar ve kış şartlarını en güzel şekilde anlattığı “Palandöken” eserinde şu sözlere yer vermiştir:
Giymiş gelinliğini, Almış güzelliğini, Kapladı benliğimi, Bak Palandökene
Kar beyazdan halıya, Üstünde demli çaya, İster atlı ister yaya, Çık palandökene..
Anadolu’nun Zirvesi, Kış Turizminin Başkenti şehrimizde kar ve kış manzaraları öylesine güzel bir hal alır ki şehir adeta bir masal diyarına dönüşür, Palandöken’in zirvelerinde karlar güneşle parıldar, şehrin sokakları bembeyaz gelinlikle, destansı güzelliğiyle, göz kamaştırır..
Ancak bu güzel görüntülerin ardında fark edilmesi gereken ciddi bir tehlike var: Çatılardan sarkan buz kütleleri. Kış boyunca sessizce büyüyen bu sarkıtlar, havaların ısınmasıyla birlikte koparak araçlara ve kaldırımlarda yürüyen vatandaşlarımıza ciddi zarar verebilmektedir. Ne yazık ki bugün bir vatandaşımızın çatıdan düşen kar kütleleri nedeniyle ağır yaralandığını üzülerek öğrendik. Kadir Gecesi’nin içinde bulunduğumuz mübarek günde kendisine şifa diliyor, bizleri her türlü kazadan muhafaza eylemesini Rabbimizden niyaz ediyoruz.
Yaşanan olay riskin ne kadar büyük olduğunu tekrar gözler önüne serdi. Bu noktada konunun hukuki boyutlarına kısaca değinilmesinde fayda var.
Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili maddesinde bir binanın malikinin, yapımdaki bozukluklardan veya bakımdaki eksikliklerden doğan zararlardan sorumlu olduğu hüküm altına alınmıştır. Bu sorumluluk bir “kusursuz sorumluluk” hali olarak düzenlenmiştir. Burada malike kurtuluş kanıtı sunma olanağı tanınmamıştır. Malik, ancak illiyet bağını kesen sebeplerin (mücbir sebep, zarar görenin kendi kusuru, üçüncü kişinin ağır kusuru gibi) varlığı durumunda sorumluluktan kurtulabilmektedir.
Nitekim Yargıtay da yıllardır aynı ilkeyi vurgulamaktadır.
Yargıtay kararlarında açıkça ifade edildiği üzere, bir binanın bakımındaki eksiklik nedeniyle ortaya çıkan zararlar bina malikinin kusursuz sorumluluğu kapsamında değerlendirilir (Yargıtay 3. HD, 2016/22128 E., 2018/8218 K.).
Hatta Yargıtay’ın oldukça yakın tarihli bir kararında, binadan düşen buz kütlesi nedeniyle hayatını kaybeden bir vatandaşın mirasçılarına tazminat ödenmesine hükmedilmiştir. Mahkeme, bu olayda bina malikinin çatıda oluşan buz kütlelerini temizlememesi ve gerekli önlemleri almaması nedeniyle sorumlu olduğuna karar vermiştir (Yargıtay 3. HD, 2024/3246 E., 2025/2940 K.).
Yargıtay’ın daha eski kararlarında da aynı yaklaşım görülmektedir. Bir binadan düşen kar ve buz kütlelerinin araçlara zarar vermesi halinde, bu zararın binanın yapım veya bakım eksikliğinden kaynaklanması durumunda bina malikinin sorumlu olacağı açıkça belirtilmiştir (Yargıtay 17. HD, 2009/462 E., 2009/2936 K.).
Kışları sert insanı mert şehrimizde can ve mal güvenliğinin korunması için binalardaki söz konusu tehlikelerin giderilmesi, eğer tehlike giderilemiyorsa ivedi olarak güvenlik şeritlerinin çekilmesi, uyarı tabelalarının asılması büyük önem arz etmektedir.
Yazımızı Alvarlı Efe Hazretlerinin Erzurum’un musibetlerden korunması niyazıyla yazdığı dörtlükle bitirelim:
Rabbim hıfzeyleye düşman şerrinden
Gazab göstermeye berr ü bahrinden
Hususa ki Erzurum'un şehrinden
Mevlâ'ya emanet olsun Erzurum
