Mahalle kültürümüzün ilk eğitimi sıbyan mektebi
Bugün ki yazımız da yine kültürümüze farklı konularda devam etmek için ya bismillah dedik. Hatıralarla devam edelim dedik. Çünkü mahalle kültürünü hatıralar ve yaşanmışlıklar yaşatır ve yeniden canlandırır. İnsanın özlemle dolu geçmiş yıllarını hatırlatmak bizlerin ve okuyucularımızın güzel duygularına ve güzel yüreklere dokunmak bizleri ziyadesiyle memnun etmektedir.
Anadolu'muz da mahalle kültürü toplum içerisinde önemli bir yere sahiptir. Osmanlı devleti ve ondan önce ki kurulan devletlerimiz de oba kültürü, ortak toprak kültürü ve eğitim bu kültürün ortak noktasıydı. Bizler de bu kültürü bir nebze de olsa yaşama fırsatı bulduğumuz için kendimizi şanslı hissediyoruz. Mahalle kültürü araştırmaları ve okumalaraı sırasında yine Türk edebiyatımızın önemli isimlerinden bazı yazarların hatıratlarını okuma fırsatı olmuştu. Her satırını okudukça günümüzle kıyaslama yapmadan geçilemiyor. Bizleri bu yaşanmışlıkların gerisinde bırakan neyin olduğunu biraz görmekteyiz. Bu hatıralar dan biri de bizler için de özel bir yer tutan mahalle mektepleri...
İsmail Kara hocanın bu konu da iki eseri var. İki eserinde sadece mahalle mektebini konu alması bu konu hakkında iyi bir kaynak olarak merak eden okyucuya ulaşır. Konuyu daha fazla uzatmadan hatıralarımıza girmekte fayda var. Amin Alayı denilen ve sıbyan mektebi de olarak bilinen bu ilk eğitim mahalle sakinleri tarafından da büyük bir özveriyle evlatlarını bu mekteplere yönlendimek için destelerini hiçbir şekilde geri çekmiyorlardı. Aksine büyük bir tören yapar ve çeşitli hediyelerle bu medreseye hem maddi hem manevi destek sağlıyorlardı. Belli bir yaşa geldiklerinde mahallede bulunan medrese hocası tarafından mahalle sakinlerinin hali ve vaktine göre zorda bırakılmamak amacıyla kutlamalar yapılır, daha sonra çocuğa erzağı ve hediyeler verilerek ilahiler ve dualar eşiliğinde mektebe hocalar ve kalfalarına teslim edilirdi. Böylelikle eğitim başlamış olur ve belli bir yaşa gelen çocuklar için her yıl bu törenler yapılırdı. Bu eğitime başlayan erkek çocuk başında ki başlığından üzerinde ki kıyafetine kadar süslenir, kız çocukları ise üzerlerine güzel takılar takılır temiz elbiseler giydirilerek eğitimin ilk safhası gerçekleşirdi. Hoca ve kalfa'ya da ailenin durumuna göre mecidiye verilir ve mahallede ilahiler ve dualarla tıpkı bizim hac görevini yapan hacılara dualar eşliğinde gönderme merasimi gibi bu sıbyan mektebine giden çocuklar için de dualar yapılır ve sonun da hep bir ağızdan "amin" denilerek mektep eğitimi dualar eşiliğinde başlar. Amin alayı da bu ismi burdan yani denilen aminlerden almıştır.
Bizler de günümüzde belki bu törenler artık olmadığı için camilerimizde her yıl melekler yetiştirilmektedir. Bizler de onların günahsız meleklerimizin dualarında olmayı Allah bizlere nasip etsin.