NATO’nun seyir alemini 3 farklı evrede ele alabiliriz…
Soğuk Savaş dönemi NATO’sunu 1.0 olarak nitelendirilir, 11 Eylül sonrası terörle mücadele odaklı dönemi 2.0 olarak nitelendirilirken; bugün Rusya’nın Ukrayna’ya karşı başlatmış olduğu harekat sonrasında ve Çin’in ekonomik ve etki alanı bakımından yaşadığı yükselişe bir de siber tehditler ve yapay zekâ çatışmalarını da eklediğimiz zaman şekil alan bu yeni dönemi NATO 3.0 olarak adlandırabiliriz. Bu yeni ve çok kutuplu tehdit mimarisinde, Türkiye ittifak için sadece "önemli" bir üye değil, vazgeçilmez bir ağırlık merkezi olarak öne çıkıyor.
NATO 3.0 sahnesinde Türkiye’nin elindeki en büyük artılarını birlikte inceleyelim:
1. Karadeniz ve Boğazların Kilidi: Stratejik Coğrafya
NATO 3.0’ın en sıcak cephesi Karadeniz havzası ve Doğu Avrupa. Türkiye, Montrö Boğazlar Sözleşmesi’ni titizlikle uygulayarak Karadeniz’de gerilimin tırmanmasını engelleyen yegane aktör konumunda. Bugün doğu bloğunda da batı bloğunda da masaya oturabilen tek ülke olarak Avrasya koridorunun vazgeçilmezi durumundadır. Jeopolitik konumu ve uygulamakta olduğu denge politikası Türkiye’yi NATO karşısında 1-0 öne geçirmektedir.
2. Savunma Sanayiinde "Oyun Değiştirici" Güç
Türkiye artık sadece asker sayısı olarak NATO’nun ikinci büyük ordusu değil; aynı zamanda teknoloji üreten bir güç olarak da NATO’nun vazgeçilmezidir. Özellikle NATO üzerinde Trump baskısının kırılması ve ABD hegemonyasının yıkılması açısından Türkiye’nin gelişen ve değişen savunma sanayi çehresi çok önemli bir rol almaktadır. İHA/SİHA teknolojilerindeki küresel başarısı, mühimmat üretim kapasitesi ve yerli savunma sanayii hamleleri, NATO’nun "caydırıcılık ve savunma" vizyonuna doğrudan katkı sunuyor. NATO müttefiki olup NATO üyeleri tarafından ambargolar uygulanan tek ülke olma özelliğini ve güzelliğini de elinde bulunduran güzel ülkem Merhum Sokullu Mehmet Paşanın lafını hatırlatıyor;
"Biz Kıbrıs'ı almakla sizin kolunuzu kestik, siz İnebahtı'nda bizi yenmekle sakalımızı tıraş ettiniz. Kesilen kolun yerine yenisi gelmez, fakat kesilen sakal daha gür çıkar."
Uygulanan ambargolar sayesinde dışa bağımlılığı bırakarak üretim sezonunu başlatan Türkiye NATO karşısında 2-0 öne geçmiştir.
3. Diplomatik Esneklik ve "Denge" Rolü
NATO 3.0 dönemi, sadece askeri güçle değil, akıllı diplomasiyle de yönetilmesi gereken bir dönemin içerisindeyiz. Türkiye’nin hem NATO üyesi olması hem İslam iş birliği teşkilatı üyesi olması, hem de Türk Devletleri Teşkilatı üyeliği ile 3 kıtada var olan konumdan bağımsız bir denge politikası yürütebildiği görünmektedir. Tüm bunların yanında Rusya – Ukrayna arasında ABD – İran arasında iki masaya da oturan tek ülke konumundadır.
Bir masada oturmak iş yapıldığı anlamına gelmemelidir, iş bitirmek önemlidir ve Türkiye tahıl koridoru gibi önemli bir konuda da iş bitiriciliğini göstermektedir.
Bu şekilde de Türkiye 3 -0 NATO karşısında öne geçmektedir.
Kısacası; ittifakın 'yeni sürümü' olan NATO 3.0 sahnesinde kartlar yeniden dağıtılırken güç dengesi de değişim ve dönüşü yaşıyor, Türkiye masaya sadece askeri bir güç olarak değil, oyun kurucu ve iş bitirici bir aktör olarak oturuyor. Skor tabelası net: Yeni dünya düzeninde Türkiye 3, NATO sıfır!