“Kurtuluş için ölmeyi göze alırsak, bizden sonrakilerin hür ve bahtiyar olmasını temin etmiş oluruz.”
İsmail Enver Paşa
Osmanlı'nın son zamanlarında İttihat ve Terakki cemiyetinin Yönetim kadrosunu oluşturan üçlü paşalardan biri. Talat Paşa, Cemal Paşa ve Enver Paşa...
Osmanlı Makedonyasında görevliyken jön Türkler hareketine bağlı olarak hareket etmiş anayasal ve parlamenter monarşiyi yeniden tesis ederek, 1908 jön Türk Devriminin önde gelen liderlerinden biri olarak Ahmed Niyazi ile birlikte 'devrim kahramanı' olarak selamlanmıştır. 31 Mart vakası, Balkan Savaşları ve Hürriyet İtilaf Fırkası ile yaşanan iktidar mücadelesi gibi bir dizi kriz , Enver ve ittihatçıların liberal Osmanlıcılığa duyduğu inancı sarstı. 1913 te Bab-ı Ali Baskını ile Enver Paşa harbiye nazırı olurken Talat Paşa ise sivil hükümetin kontrolünü ele geçirdi . 1914 yılında Sultan Abdülmecid Efendi'nin torunu Naciye Sultan ile evlenerek hanedana damat olup siyasi gücünü artırdı . 1. Dünya Savaşında ordunun başında bulundu ve Sarıkamış harekatını gerçekleştirdi. Başarısız oldu . Başarısız olunca sürgüne gönderildi . Türkistan bölgesinde Ruslara karşı milis kuvvetler oluşturup bu bölgeleri Anadolu ile birleştirme fikrini savundu . 4 Ağustos 1922 de karargâhta düzenlenen kurban bayramı töreninde maiyetinde kalan askerlerle bayramlaşırken Yakov Melkumov tarafından yönetilen bir Rus müfrezesinin ani baskınına uğradı. Ab-ı Derya mevkisinde giriştiği çarpışmada şehid düştü . Naaşı Cegan Tepesinde defin edildi . 1995 te dönemin cumhurbaşkanı Süleyman Demirel zamanında Duşanbe'nin Belcivan ilçesinin Obtar köyünde bulunan mezarı Münif İslamoğlu başkanlığındaki uzmanlar ve bilim adamlarından oluşan 8 kişilik kurulla birlikte 30 temmuz 1996 da açıldı . Zorluklarla Duşanbe'ye getirilen naaş burada Türk Bayrağına sarılı tabuta konularak İstanbul'a getirildi . Bir gece Gümüşsuyu Askeri Hastanesinde tutulduktan sonra 4 Ağustos 1996 da Şişli Camiinde sekiz imamın kıldırdığı cenaze namazının ardından Şişli'deki Abide-i Hürriyet Tepesinde İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve Kültür Bakanlığınca ortak hazırlanan , Talat Paşa'nın yanındaki mezara defin edildi . Dönemin devlet protokolü bu törene katılmış, Türkistan Kahramanı olan Enver Paşa'nın naaşı Anadolu topraklarına getirilmiştir . İttihatçılar ölür İttihatçılık ölmez sözüyle tarihi hafızalarda kendine yer edinmiş bir kahramandır . Ruhu şad mekanı cennet olsun.